Nieuwe seksuele voorlichting verdoezelt het lichaam zelf, waarschuwt Australische psycholoog

Vroegere generaties kregen weinig of geen seksuele voorlichting: voortplanting was een onderwerp dat werd doodgezwegen uit schaamte. Volgens de Australische klinisch psycholoog Sandra Pertot, die al vijftig jaar als seksuoloog werkt, is er inmiddels een nieuwe vorm van verduistering ontstaan — alleen wordt nu niet de seks verborgen, maar het lichaam zelf. In een recent essay betoogt zij dat scholen in de Australische staat Victoria voortplanting en biologie steeds vaker wegschrijven achter abstracte, genderneutrale taal, uit angst om iemand buiten te sluiten.

Van schaamte naar abstractie

Pertot schetst hoe seksuele voorlichting in Australië na de jaren zeventig sterk verbeterde: feitelijke, leeftijdspassende lessen over het lichaam en voortplanting vervingen het stilzwijgen van eerdere decennia. Die vooruitgang staat volgens haar nu onder druk door een andere ontwikkeling. Het officiële Victoriaanse kader voor relationele en seksuele vorming, de National Respectful Relationships Education Framework, presenteert genderidentiteit inmiddels als een onbetwist, biologisch gegeven — naast en soms in plaats van het biologische geslacht. Daardoor verschuift de aandacht van concrete, verifieerbare feiten over het lichaam naar een abstract gevoel van identiteit, zonder dat scholen dat onderscheid aan leerlingen uitleggen.

Kinderboeken die eerder verwarren dan voorlichten

Als voorbeeld noemt Pertot veelgebruikte kinderboeken zoals "What Makes a Baby" en "You-ology: A Puberty Guide for Every Body". Beide boeken vermijden bewust woorden als "jongen" en "meisje" en spreken in plaats daarvan over "lichamen met een penis" of "lichamen met een baarmoeder". "What Makes a Baby", bedoeld voor kinderen van vier tot acht jaar, toont volgens Pertot geen menselijke figuren en geen geslachtsorganen, en legt voortplanting daardoor zo vaag uit dat jonge kinderen er eerder minder dan meer van begrijpen. "You-ology" richt zich op hormonen en gevoel in plaats van op het lichamelijke geslacht, waardoor volgens haar de biologische basis van de puberteit — menstruatie, baardgroei, stemverandering — ondergeschikt wordt gemaakt aan een psychologisch concept. Het resultaat is volgens Pertot niet inclusiviteit, maar verwarring: een kind dat niet precies weet of de les nu over zijn eigen lichaam gaat.

Wat Lucy de chimpansee en verwilderde kinderen laten zien

Om te onderbouwen hoe sterk identiteit door omgeving gevormd wordt, grijpt Pertot terug op klassieke gevalsstudies uit de ontwikkelingspsychologie. De chimpansee Lucy groeide op als menselijk kind binnen een Amerikaans gezin en gedroeg zich decennialang als mens, tot ze na terugplaatsing in het wild moeite had zich aan te passen aan soortgenoten. Het Kellogg-experiment uit de jaren dertig, waarbij een menselijke peuter en een jonge chimpansee samen werden opgevoed, liet zien dat het menselijke kind chimpansee-gedrag begon over te nemen — niet omgekeerd. Verwilderde kinderen die zonder stabiele menselijke omgeving opgroeiden, ontwikkelden volgens de bekende casussen geen duidelijke eigen identiteit. Pertots conclusie: identiteit, inclusief genderidentiteit, is grotendeels een product van sociale omgeving en herhaalde boodschappen — geen vaststaand, aangeboren gegeven dat los van die omgeving bestaat. Dat maakt de snelle toename van jongeren, vooral meisjes, die zich sinds de vroege jaren 2010 als transgender identificeren volgens haar eerder verklaarbaar als sociale beïnvloeding dan als een plotselinge toename van een aangeboren eigenschap.

Ouders verzetten zich tegen verplichte lesprogramma's

Het verzet tegen deze aanpak komt niet alleen van individuele deskundigen. De Australische oudergroep Parents of Adolescents with Gender Distress (PAGD) voert al langer actie tegen verplichte schoolprogramma's die genderidentiteit als feit presenteren, zonder ruimte voor nuance of voor het ontbreken van wetenschappelijk bewijs dat zulke programma's kinderen daadwerkelijk helpen. Volgens PAGD wordt genderidentiteit in de huidige lesprogramma's niet gepresenteerd als één mogelijke opvatting naast andere, maar als een complete, onbetwiste staat van zijn — vergelijkbaar met hoe vroeger religieuze of morele overtuigingen als vaststaand werden onderwezen. Ouders die vragen stellen bij deze aanpak krijgen volgens de organisatie weinig ruimte: het curriculum laat nauwelijks toe dat leerlingen een andere opvatting horen of zelf een afweging leren maken.

Waarom dit verder gaat dan Australië

Pertots kernpunt is dat goede seksuele voorlichting juist draait om precisie: duidelijk maken van wiens lichaam het gaat, hoe het werkt en wat er met het lichaam gebeurt tijdens puberteit en voortplanting. Taal die dat vermijdt om niemand het gevoel te geven buitengesloten te worden, doet volgens haar het omgekeerde: ze maakt de les minder bruikbaar voor het kind dat net wil weten hoe zijn eigen lichaam werkt. Dat patroon is niet uniek voor Victoria. Vergelijkbare discussies over vage, sekse-ontwijkende taal in lesmateriaal duiken op in meerdere Engelstalige landen, en de vraag die Pertot stelt — helpt deze taal het kind, of vooral de volwassenen die zich geen buitensluiting willen verwijten — is overal relevant waar scholen nieuw lesmateriaal over het lichaam invoeren.

Bronnen

Sandra Pertot, "Where did I come from? Don't ask", Gender Clinic News, 5 oktober 2026: genderclinicnews.com/p/where-did-i-come-from-dont-ask.