Emma Renold en het verplichte vak relaties en seksualiteit in Wales

In Wales is één hoogleraar nauw verbonden met de herziening van het lesprogramma over relaties en seksualiteit: Emma (EJ) Renold, in 2018 door de Welshe overheid aangeduid als Professor of Childhood Studies aan Cardiff University. De toenmalige onderwijsminister Kirsty Williams stelde in maart 2017 het Sex and Relationships Expert Panel in, met Renold als voorzitter, om te adviseren over de toekomst van het vak (bron). Het panel bracht in december 2017 zijn rapport uit. Op 22 mei 2018 kondigde Williams aan dat het vak Relationships and Sexuality Education (RSE) gaat heten in plaats van Sex and Relationships Education, dat het een wettelijk verplicht onderdeel wordt van het nieuwe curriculum en dat het breder wordt dan de biologische kant: ook relaties, consent, huiselijk geweld, diversiteit en inclusie van LHBTQI+-leerlingen komen aan bod (bron). Het panel zelf had de naam Sexuality and Relationships Education aanbevolen, en een verplicht vak voor alle leerlingen van 3 tot 16 jaar.

Van vakinhoud naar wereldbeeld

Volgens Ben Sears, die voor Genspect over Renold schreef, gaat haar werk verder dan een update van bestaande lesstof (bron). In zijn lezing vertrekken Renold en collega-academicus Esther McGeeney vanuit de gedachte dat onderwijs actief moet ontwrichten wat scholen als normaal beschouwen — met name binaire ideeën over sekse en gender, heteroseksualiteit, traditionele gezinsvormen en vaste identiteiten. Gender en seksualiteit zijn in die visie, zo schrijft Sears, niet iets stabiels dat in een individu huist, maar iets vloeibaars dat ontstaat in relaties, taal, cultuur en machtsstructuren. Onderwijs moet daarom volgens hem in hun ogen “heteronormatieve” aannames blootleggen en leerlingen aanmoedigen om vaste sociale verwachtingen ter discussie te stellen.

Verplicht vanaf drie jaar, zonder ontheffing

De RSE Code, die de verplichte leerinhoud vastlegt, is opgebouwd in drie fasen: vanaf 3 jaar, vanaf 7 jaar en vanaf 11 jaar (bron). Het panel onder leiding van Renold noemde scholen in zijn rapport, hier vertaald, “belangrijke plekken voor preventie, bescherming en verandering”. Een cruciale wending volgde op 21 januari 2020: minister Williams bevestigde dat ouders in het nieuwe curriculum geen recht meer hebben om hun kind van RSE-lessen terug te trekken (bron). De Curriculum and Assessment (Wales) Act 2021 noemt RSE als verplicht onderdeel van het Curriculum for Wales (bron) en schrijft voor dat het onderwijs daarin moet passen bij de ontwikkeling van de leerling (bron). Het nieuwe curriculum wordt sinds september 2022 gefaseerd ingevoerd, te beginnen in het basisonderwijs (bron).

AGENDA en Crush: activisme als lesmateriaal

Genspect noemt twee hulpmiddelen van Renold: AGENDA en CRUSH. AGENDA is volgens de eigen website bedoeld voor onderwijsprofessionals die kinderen en jongeren van 7 tot 18 jaar begeleiden, en werkt met, hier vertaald, “inclusieve, creatieve en op rechten gebaseerde benaderingen” (bron). Het ontstond na een jongerenprotest in 2015 waaraan Renold deelnam, uit een samenwerking van Cardiff University, NSPCC Cymru/Wales, Welsh Women's Aid en de Children's Commissioner for Wales, en wil jongeren een gereedschapskist geven om zelf campagnes tegen gendergerelateerd en seksueel geweld te starten (bron). De Economic and Social Research Council staat tussen de partijen die het project hebben gesteund (bron). Sears vindt dat die nadruk op activisme botst met de Education Act 1996, die het bevorderen van partijpolitieke opvattingen in het onderwijs verbiedt (bron). CRUSH is een nascholingsmiddel over RSE voor basisscholen, middelbare scholen en speciaal onderwijs in Wales (bron).

Wat dit betekent voor ouders elders

Wales laat zien hoe ver een curriculumherziening kan reiken als ze eenmaal wettelijk verankerd is: van een vak waarvoor ouders ontheffing konden vragen naar een verplicht onderdeel zonder ontheffing, met leerinhoud vanaf drie jaar. Voor ouders en leraren buiten Wales is dat een voorbeeld om te kennen bij het beoordelen van lesmateriaal en beleid in eigen land.